Planerski žargon koji želite da nestane

Početak je godine i nova prilika da razmislite kako da budete bolji vi. Možda to znači manje šećera, više čitanja ili više vremena bez telefona. Ili možda ponovno promišljanje riječi koje koristimo kada govorimo o gradovima.

Kao i svaka supkultura, urbanisti i gradski planeri, kao i oni zaluđeni transportom imaju svoj žargon. I iako ponekad izrazi specifični za njih mogu biti neophodni i od pomoći, nekad imaju opskurno značenje i drže tu istu supkulturu istinski izolovanom. Ili, kako je često slučaj, termini postanu nejasni vremenom ili mijenjaju značenje u skladu sa kontekstom – do te mjere da gube svoju praktičnu funkciju. Imajući to u vidu razgovarali smo sa nekoliko saobraćajnih i planerskih eksperata iz SAD i došli do ove liste fraza/riječi koje se često koriste a najbolje ih je ostaviti u 2016.

Stroad
Stroad je kovanica nastala iz dvije riječi street (ulica) i road (put) i označavala je široke, brze, autoputu slične gradske ulice koje su bile posvećene brzini prije nego bilo čemu drugom. Čak Maron iz mreže Strong Towns namjerno je skovao ružan naziv da problematizuje dio infrastrukture koji nije imao svoje ime. Termin je veoma učinkovit među inžinjerima koji znaju razliku između ulice i puta. Ali se izraz stroad počeo pojavljivati veoma široko u sektoru, a šira javnost koristi oba naziva kao sinonime i kovanica za nju ne znači ništa.

Smart Cities (Pametni gradovi)
Za uposlene u Transit Centru, njujorškoj fondaciji fokusiranoj na urbanu mobilnost, fraza je preširoka da bi bila praktična. Direktor komunikacija i zastupništva Džon Orkut govori da je koncept potpuno lišen značenja i sadržaja.

Pametan grad je onaj koji koristi tehnologiju i real-time podatke da uprosti i poveća efikasnost dnevnih operacija. To može da znači korišćenje senzora za registrovanje curenja u gradskoj infrastrukturnoj mreži, ili kamere da kontroliše gustinu saobraćaja.  Američko ministarstvo saobraćaja je pokrenulo program grantova “Smart Cities Challenge” za gradove koji su htjeli da implementiraju tehnologiju za efikasniju mobilnost. Imajući u vidu širinu termina i način na koji se on ukršta sa terminom Pametan rast (smart growth)  bolje je govoriti o tehnologiji koju grad koristi nego brendirati grad kao pametan.

Livability (Življivost)

Za neke ljude termin “livability”  označava različite elemente u gradu koji se razvija, a koji unaprjeđuju kvalitet života: biciklističke staze, dobre trotoare, zelene aleje, mrežu javnog transporta dobre gustine itd. Za druge, kao one u Keep Seattle Livable kampanji, to znači kuće za jednu familiju, dostupan parking i prorijeđen saobraćaj. I tu leži problem. Življivost znači dvije potpuno različite stvari, u zavisnosti na kojoj ste strani u debati oko gustine saobraćaja. Jedan termin koji znači dvije stvari za dvije kompetitivne ideologije nije dobar.

Smart Growth (Pametan Rast)
Pametan rast takođe pati od nerazumljivosti kao i livability termin. YMBI organizacija zastupa stav da je pametan rast onaj koji dozvoljava visočiju i gušću izgrađenost.  NYMBI je na istom sastanku iznio stav da pametan rast očuvava istorijski karakter naselja sa gradnjom male gustine ili potpunim obustavljanjem gradnje.

Road Diet (Putna dijeta)
Koncept putne dijete – smanjivanja broja kolovoznih traka u ulicama kako bi se ustupiko mjesto biciklističkim stazama i drugim sadržajima  je sveprisutan među saobraćajnim gikovima. Ali pominjanje putne dijete nekome van tog kruga proizvodi potpuno nerazumijevanje. Direktor Los Angeles County Bicycle Coalition organizacije Tamika Batler govori da je to njen najomrznutiji termin u planiranju.

Cycletrack
“Cycletrack”/ traka za bicikla, već gubi prednost ispred termina “zaštićena biciklistička linija, ili fizički odvojena biciklistička staza. I možda je tako najbolje. Ako niste mislili da učestvujete na staromodnim forumima o saobraćaju,  traka za bicikla će vaše sagovornike asocirati na trku bicikala na zatvorenom velodromu prije nego na gradsku stazu sa zelenilom i uređenjem.

Biciklisti i PješaciCyclist and Pedestrian
Od svih izraza na listi, mi smo najvipe krivi za korišćenje ovih termina. Debata o “ljudima na biciklima” i “ljudima koji šetaju” umjesto biciklista i pješaka traje već godinama. Cascade biciklistički klub iz Sijetla objašnjava zašto je za prvo rješenje “jer potonji izgledaju kao da pričamo o stvarima a ne ljudima”.

Shared Mobility  
Izraz “shared mobility”  je izrastao iz porasta “sharing ekonomije”, marketinškim catch-all izrazom koji uključuje sve od Uber-a do Air BnB do TaskRabbit platforme. Kao i drugi izrazi na listi, pati od hronične nerazumljivosti. Označava usluge koje prate Sharing koncept, kao biciklističke sheme ili zajednička kola (ZipCar Car2Go), ali uključuje Uber and Lyft koji se podrazumijeva jeidno ako tu računate kupovinu karata za bioskop ili teatar. Previše je sharinga, ukoliko tu ne računate stare taksije i klasični javni prevoz u to.

Sada ste vi na redu. Koje riječi mislite da bi gradski planeri i inžinjeri saobraćaja, urbanisti trebali da izbace iz upotrebe u novoj godini?

Izvor: Next City